با پشت سر گذاشتن اربعین حسینی و ثبت حماسهای دیگر از حضور میلیونها عاشق اباعبدالله الحسین(ع) در مسیر نجف تا کربلا، عطر این حرکت بزرگ همچنان در فضای امت اسلامی موج میزند. دلهای ما که لبریز از عشق به حسین(ع) و آکنده از یاد رهبر شهید و عزیزمان، آیتالله العظمی خامنهای(ره) است، بیش از هر زمان دیگری در جستوجوی تبیین پیامهای عمیق و راهبردی این حرکت عظیم است. با وجود آنچه در وقایع اخیر میان زائران اربعین حسینی و گروههای مختلف مذهبی امت مسلمان رخ داده است؛ زائران ارادتمند امام حسین(ع) بار دیگر با وحدت و همبستگی خود نشان دادند با وجود هر اتفاقی، امت اسلامی متحد و در کنار یکدیگرند و هوشیاری بصیرتآمیز و همبستگی ملتها و زمینهسازی برای آرمان مهدوی با قدرتی بیشتر در جریان است.
اکنون در پسِ باشکوهترین تجمع معنوی جهان، برای بررسی آثار راهبردی این حماسه، پیوند ناگسستنی دو ملت ایران و عراق و تحلیل تحولات منطقه، به سراغ آیتالله سید مجتبی حسینی، نماینده رهبر معظم انقلاب اسلامی در عراق رفتهایم. با ما برای خواندن این گفتوگوی راهبردی و عمیق همراه باشید.
با توجه به تلاشهای گسترده و مداوم دشمنان برای ایجاد تفرقه میان ملتهای منطقه، حماسه اربعین حسینی چگونه به انسجام و پیوند میان ملتهای ایران و عراق کمک کرده است؟
اربعین و انعکاس شور آن در میان مردم ایران که جلوهاش را در رسانهها هم میبینیم، موجب شده عدد حضور مردم ایران در اربعین کاملاً چشمگیر باشد. حتی در برخی برههها به نظر میرسد تعداد ایرانیها بیشتر است، زیرا عراقیها معمولاً به صورت متفرقه و تدریجی زیارت میکنند و میروند. این موضوع عملاً به یک شعار و هدف بزرگ مشترک برای هر دو ملت تبدیل شده و انسجامی واقعی ایجاد کرده است. در مقام عمل، تجربههای ما نشان میدهد این زیارت چقدر قلوب را به هم نزدیک میکند. در سالهای اول حضور من در عراق، مواردی پیش آمد؛ ازجمله اینکه گروهی از ایرانیان با تریلی، گوشت و برنج آورده بودند و در محلی مستقر شده بودند که قبلاً جای یک موکب عراقی بود. عراقیها نگران و شاکی شدند که اینجا محل ما بوده و شما از کجا آمدهاید؟ نیروهای دفتر، موضوع را پیش من آوردند. من هر دو گروه را جمع کردم و میان آنها صلح دادم، با این منطق که «هر دو گروه یک هدف دارید و آن هم تجلیل از زائران امام حسین(ع) در ایام اربعین است؛ پس نباید بیش از نیاز هزینه کنید یا با جلب توجه موجب اختلاف شوید».
پس از اربعین که از آن منطقه رد میشدم، رفتم تا احوالی از آنها بگیرم. برخورد گروه عراقی با ایرانیها بهقدری تغییر کرده بود که میگفتند «این ایرانیها فرشته هستند!» ایرانیها نیز کاملاً شیفته اخلاق عراقیها شده بودند و تصمیم گرفتند این همکاری را هر سال ادامه دهند. امروزه این رویکرد بهطور گسترده محقق شده است؛ بسیاری از موکبهای عراقی کارگران و خادمان ایرانی و مواکب ایرانی خادمان عراقی دارند و موکبهای مشترکی شکل گرفته که هم در سرمایه و هم در عمل شریک هستند. این مسئله سبب شده انس و الفت شدیدی که از قدیم وجود داشته، بهشدت تقویت شود. همچنین ارتباطات از زیارت فراتر رفته است؛ عراقیها دیگر فقط به مشهد و قم نمیروند، بلکه به شهرستانهای مختلف مانند شیراز و شمال ایران هم سفر میکنند و در آنجا دوست و رفیق دارند. ایرانیها نیز در شهرهایی غیر از کربلا، نجف، کاظمین و سامرا با دوستان عراقی خود دیدار میکنند. اربعین فرصتی استثنایی برای پیوند دو ملت محب اهلبیت(ع) در راه اباعبدالله الحسین(ع) است.
اگر نگاهی کلانتر داشته باشیم، ظرفیت معنوی عراق و حماسه اربعین چگونه توانسته روحیه همافزایی را در میان ملل اسلامی و جبهه مقاومت منطقه تقویت کند؟
در نقش راهبردی عراق، تعبیر ما هم شامل دولت عراق میشود و هم ملت عراق. در بخش دولت عراق، دولت سرمایهگذاری میکند، مقدمات را آماده و نیروهای نظامی را برای تأمین امنیت در نقاط مختلف مستقر میکند تا از نفوذ دشمن و خطرات جلوگیری شود؛ همچنین در حوزه راهنمایی و رانندگی و ورود و خروج زائران واقعاً موفق عمل کرده و شایسته قدردانی است. در بخش ملت نیز، ملت عراق در خدمت به زائران اربعین کارنامهای بینظیر دارد؛ بهطور مثال در عراق نه تنها ثروتمندان، بلکه فقرا هم از همان مال کم خود برای اربعین اهمیت قائلاند، میهمان به خانه میبرند و پذیرایی میکنند.
با وجود این باید به مظلومیت حاکمیت عراق نیز اشاره کرد. دولت عراق هماکنون یک دولت کاملاً مستقل و رها از سلطه نیست. دولت آمریکا که مظهر استکبار است هنوز سرمایههای این کشور را از آن خود میداند. علاوه بر این، بزرگترین ناامنی عراق از طریق هواست، زیرا متأسفانه دولت عراق هیچگونه حق دفاع هوایی و سیستم ضدهوایی ندارد و این معنای ناامنی کامل و ظلم بزرگ آمریکا به عراق است. امیدواریم ملت عراق با بیداری، موضعگیریهای قوی، شعارها و حرکتهای میلیونی و از طریق صندوقهای انتخابات، بخواهند وجود نحس آمریکا از عراق کم شود، مال عراق به خودش برگردد، شر آمریکا از سرشان کم شده و اداره کشور به اراده ملت بازگردد تا منطقهای قوی و انسجامیافته شکل گیرد.
در امتداد این همافزایی منطقهای و با توجه به بازتاب گسترده شهادت رهبر معظم انقلاب در سطح امت اسلامی، چگونه میتوان از ظرفیت بینظیر اربعین برای احیا و تبیین مکتب فکری، اخلاقی و مواضع ایشان بهره برد؟
رهبر شهید به عنوان یک مرجع تقلید، میلیونها مقلد در عراق داشتند و نفوذ ایشان مرتباً در حال گسترش بود. با شهادت ایشان، همان غم و مصیبتی که به مردم ایران وارد شد، دقیقاً برای مردم عراق نیز رخ داد. خیلیها وقتی مطلع شدند، از عظمت این داغ در بیمارستانها بستری شده و برای ایشان اشک فراوانی ریختند و هرگز احساس نکردند رهبر یک کشور دیگر شهید شده، بلکه ایشان در دل یکایک عراقیها جای داشتند. عامه مردم عراق در مسائل فقهی، سیاسی، اجتماعی، اخلاقی و سبک زندگی به ایشان اقتدا میکردند. کتابهای ایشان به زبانهای عربی و فارسی به صورت مفصل در عراق پخش شده است. مردم عراق اخبار ایران را لحظهبهلحظه دنبال میکنند؛ حتی گاهی پیش از آنکه من به عنوان نماینده رهبری مطلع شوم، مردم عراق از اخبار حرم و ایران باخبرند. تعبیر معروف «ایران و عراق لا یمکن الفراق» تنها یک همسایگی نیست، بلکه یک وحدت عمیق است.
پس از شهادت ایشان، علاوه بر راهپیمایی عظیم، تشییعهای فوقالعادهای در سراسر عراق انجام شد؛ هم در میان شیعیان و هم اهلسنت، در موصل، بصره و سایر استانها مراسم برگزار و پیمانهای مجدد بسته شد. فرمایشات ایشان آویزه گوش مردم است و تصاویر رهبر شهید و امام خمینی(ره) در خانه و اماکن مختلف نصب شده است. به تعبیری در عراق یک انقلاب فکری رخ داده است. کسانی که قبلاً ضد ولایت فقیه بودند (یا به اصطلاح عراقیها زاویه داشتند) همگی به صف انقلاب پیوستهاند و اکثریت ملت عراق منسجم شدهاند. گروه گروه به دفتر، سفارت و کنسولگریها میآیند تا با رهبر معظم انقلاب، آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای تجدید عهد و بیعت کنند. بستر اربعین بهترین فرصت است تا ارزشهای فکری و اخلاقی ایشان تبیین و احیا شود.
برای تعمیق این مسیر و ارتقای حماسه اربعین از یک شور عاطفی به پیامهای عمیق عقلانی، مهدوی و مبارزه با استکبار، چه راهکاری پیشنهاد میکنید؟
مهدویت یعنی انتظار منجی و انتظار کسی که میخواهد اسلام واقعی را پیاده کند. اربعین در حقیقت عبارت است از «تولی و تبری». تولی و تبری صرفاً دوست داشتن یا نداشتن درونی نیست، بلکه از فروع عملی اسلام است، درست مانند نماز و روزه. محتوای قیام اباعبدالله الحسین(ع) تثبیت دین، تقویت دین، مبارزه با باطل و رسوا کردن آن بود. چنانکه در زیارت عاشورا میخوانیم: «سِلْمٌ لِمَنْ سَالَمَکُمْ وَحَرْبٌ لِمَنْ حَارَبَکُمْ». نمیتوان ادعای شیعه بودن و محبت اباعبدالله(ع) داشت اما با آمریکا در صلح بود یا با اولیای خدا دشمنی کرد. امام حسین(ع) فرمودند اگر حاکمی مثل یزید بر مسند باشد، باید فاتحه اسلام را خواند:«وَعَلَی الإِسْلامِ السَّلامُ إِذْ قَدْ بُلِیَتِ الأُمَّةُ بِرَاعٍ مِثْلِ یَزِیدَ» (لهوف، ص ۱۱) امروز نیز همین است؛ حکام برخی از کشورهای منطقه از آمریکا خط میگیرند، اما خوشبختانه ملتها تابع این دولتها نیستند و خط ملتهای عزیز مسلمان کاملاً با دولتمردانشان متفاوت است. نکتهای که موجب تأسف شدید است، رفتار برخی دولتهای خلیج فارس است. این دولتها بهشدت از کارهای خیر مردم جلوگیری میکنند. اگر مردم وجوهات شرعی یا تبرعات برای کارهای خیر نزد علمایشان ببرند، علما را به زندان میاندازند! تعداد زیادی از علمای بزرگ در کویت و امارات در زندان هستند. گاهی برای دادن یا رساندن این مبالغ، افراد را به ۱۰ سال زندان، حبس ابد و حتی تهدید به قتل و شهادت محکوم کردهاند. براساس اخبار واصله، حدود ۲۵ هزار نفر در کویت زندانی شدهاند.
خواست استکبار این است که میان این دولتهای کوچک و ملتها تفرقه باشد و با امت اسلامی و مردم ایران و عراق پیوند نخورند تا اخوت اسلامی شکل نگیرد. در حالی که لازم است آنها به جای نگاه کردن به دهان آمریکا و کشورهای استعماری، به نیازها و خیر ملتهای خود نگاه کنند و زندانها و منع خیر را بردارند. اگر نگاهشان به داخل باشد، منطقه عزیز، امن و قوی خواهد شد و استکبار هیچ غلطی نمیتواند بکند.
در جمعبندی این گفتوگو و با توجه به این ابعاد عمیق فکری و تحولات حساس منطقه، حماسه عظیم اربعین چه پیام مشخصی برای جبهه حق، امت اسلامی و همه آزادیخواهان جهان دارد؟
شهادت رهبر بزرگوار ما اثری فوقالعاده و در حد یک معجزه داشت. ایشان تنها رهبر شیعه یا مسلمین نبودند، بلکه رهبر همه آزادیخواهان جهان بودند. حرکتهایی که امروز در قلب آمریکا میبینیم که پرچم آمریکا را به آتش میکشند، یا در قلب رژیم صهیونیستی که خودِ یهودیان پرچم صهیونیستها را آتش میزنند، نشاندهنده یک موضعگیری جهانی در غرب، پاکستان، افغانستان و همه جاست. اگر تشییعی که در عراق شد در این کشورها هم امکان داشت، میلیونها نفر با گرمی شرکت میکردند. یک تحول اساسی در دنیا ایجاد شده و اهل فکر، اندیشه، قلم و هنر باید سعی کنند از این پدیده مبارک در راستای تبیین و دعوت منطقی به سوی حق و آزادسازی ملتها از شر مستکبران و نفس اماره استفاده کنند.
این قضیه مستقیماً زمینهساز(تمهید) ظهور امام زمان(عج) است. علت غیبت حضرت این بود که یاوری نداشتند. وقتی مردم دنیا تشنه شوند و بفهمند آمریکا و کشورهای غربی منافقاند، دعوت به فحشا میکنند و با اصل انسانیت و تمام ادیان (حتی بودایی، هندو، مسیحی و یهودی) مخالفاند، آن تشنگی و عطش برای یک منجی که براساس حق، اخلاق و ارزشهای انسانی قیام میکند ایجاد خواهد شد. حماسه اربعین در حقیقت مانور و دعوت به اندیشههای امام حسین(ع) به شمار میرود که همان اندیشههای امام زمان(عج) است. هرچه اربعین پرمحتواتر و بیدارکنندهتر باشد، مانند گام بلندی است که فرسنگها راه زمینهسازی ظهور را پیش میبرد.
به عنوان نکته پایانی و در اشاره به وقایع اخیر در پیادهروی اربعین باید توجه داشته باشیم نباید تنها به شور و اشتیاقی که در این ایام در میان جوانان شعلهور است اکتفا کنیم، بلکه آنچه جوانان مسلمان از هرکجای دنیا باید به آن توجه کنند معرفت و عقلانیت دینی است؛ آنچه آرمان امام حسین(ع) را در سدههای مختلف پابرجا نگه داشته روح معرفتافزا و اندیشگانی باورهای ایشان بوده است. آرمانی که امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب(ره) نیز دنبالهرو آن بوده و در حال حاضر با ترویج اندیشه این بزرگواران و بهرهمندی از برادری ایجاد شده میان جوانان ایران و عراق میتوانیم از این فرصت بهره مناسب را برده و در راستای وحدت و شکوه امت اسلامی قدم برداریم. از خداوند متعال مسئلت داریم روزبهروز بیداری ملتها را بیشتر کند، انس و الفت میان نیروهای حقطلب را در برابر ظالمان قرار دهد و شاهد ظهور حضرت باشیم. گرچه دولتهای باطل آرام نخواهند نشست و جنگ خواهند کرد، اما لشکریان امام زمان(عج) تفوق کامل پیدا کرده و زمین از لوث و پلیدی آنها پاک خواهد شد؛ انشاءالله.
نظر شما